Welkom bij Gehandicapten Schrijven Geschiedenis!

Op deze site vindt je informatie over de strijd van mensen met een beperking voor inclusie en leven op gelijke voet. Deze informatie wordt steeds aangevuld. In de Tijdlijn staan kort feiten op een rij van de oudheid tot nu. In Lees! Vindt je boeken en artikelen op verschillende thema's. In Kijk! Staan foto's, schilderijen, etsen en beelden uit verschillende perioden. In de nieuwe rubriek Portretten vindt je portretten van grensverleggers uit alle hoeken van de gehandicaptenbeweging die zich hebben ingezet voor inclusieve gelijkheid.

Heb je aanvullingen? Deel je onze passie voor geschiedenis en wil je ons team van vrijwilligers versterken? Superfijn als je een mailtje stuurt en meehelpt! Ga naar contact en stuur een mailtje. 

We zijn ook op zoek naar een vormgever*ster die de site er knap uit kan laten zien. Als je daar een kei in bent, meldt je alsjeblieft aan!

De Lees voor functie op gehandicaptenschrijvengeschiedenis.nl wordt aangeboden door ReadSpeaker. Voor ons de beste oplossing om tekst toegankelijk te maken voor heel veel mensen!

 

9 maart 1943

Weggevoerd uit Wagenborgen

De drie vrouwen en een man hebben opdracht gekregen een koffertje met schone kleren in te pakken. De Stichting, onder leiding van directeur Dr. Schaafsma, heeft bevel gekregen de vier Joodse bewoners met een beperking uit te leveren aan de bezetter. In een dikke winterjas met Wasserij TCL WagenborgenWasserij TCL in Wagenborgen daaronder zondagse kleren staan ze op de bus van 10 voor 11 naar Groningen te wachten. Ze reizen onder begeleiding van een veldwachter. Ze weten niet waar ze heen gebracht worden. Van Groningen reizen ze direct door naar Westerbork. De volgende dag, dinsdag 10 maart 1943, worden ze met het tweede transport van Westerbork naar Sobibor gestuurd. Op 13 maart worden Betje en Sientje Stoppelman, Heiman Aptroot en Heintje Levie direct na aankomst in Sobibor, samen met 1105 andere Joden vergast en verbrand.

Waarom alleen de Joodse bewoners uitgeleverd moeten worden is onbekend. Anne Koopmans, oud-medewerker van Groot-Bronswijk, vermoedt na uitgebreid onderzoek in de archieven van De Stichting, dat de vier Joodse bewoners opgeofferd zijn om de andere bewoners te sparen. De kliniek is verder de hele oorlog ongemoeid gebleven. De andere 800 bewoners en honderden medewerkers werden met rust gelaten. Dokter Schaafsma was ook hoofd van het verzet in Wagenborgen.

Aan de Akeleistraat in Wagenborgen, provincie Groningen, staat het Joods monument voormalige bewoners Psychiatrisch Ziekenhuis Groot-Bronswijk. Het is op initiatief van Stichting Dorpsbelangen in 1990 geplaatst. Daarvóór werd niet over deze deportatie gesproken. Niet door inwoners van Wagenborgen, niet door medewerkers van De Stichting. Op het monument staan de namen van de vier Joodse bewoners van De Stichting Tot Christelijke Liefdadigheid: Betje Stoppelman, Sientje Stoppelman, Heintje Levie en Heiman Aptroot. En de tekst ‘Opdat wij niet vergeten’. Elk jaar op 9 maart om 10 voor 11 herdenken dorpsbewoners, leden van de Joodse gemeenschap en schoolkinderen van Wagenborgen de vier vermoorde Joodse psychiatrisch patiënten bij het monument.

Joods monument - Groot-Bronswijk

Bronnen: Cora Westerink, Wagenborgen: ‘de Stichting’ in oorlogstijd op www.deverhalenvangroningen.nl - Grensland 1939 tot 1943

Rense Schuurmans en Anne Koopmans, Een levend monument. Het zwijgen verbroken; de reis van vier joodse psychiatrische patiënten van Wagenborgen naar Sobibor. Uitgave Erfgoed Lentis 2018

https://www.nporadio1.nl/podcasts/verstilde-verhalen/955-11-het-geheim-van-de-psychiatrische-kliniek-in-wagenborgen - Het geheim van de psychiatrische kliniek in Wagenborgen, 1 april 2020

Branieschopper in een stille wereld - Johan Wesemann en zijn strijd voor de emancipatie van doven - een geschiedenis

Door Peter van Veen Boek van Peter van Veen 'Branieschopper in een stille wereld'

‘Branieschopper in een stille wereld’ heet het boek waarin zijn leven en zijn inzet voor de emancipatie van doven beschreven staat. Johan Wesemann was lange tijd actief belangenbehartiger van de Nederlandse en Europese dovenbeweging. Hij zette zich in voor dovencultuur, voor gebarentaal en voor een gelijkwaardige plek in de samenleving. Deze biografie geeft niet alleen een boeiende inkijk in zijn leven maar schetst ook de geschiedenis van de dovenbeweging in Nederland na de Tweede Wereldoorlog. Van Peter van Veen verschenen eerder: ‘Verhaal halen bij doven. Een geschiedenis’ en ‘Thuiskomen in de Gelderhorst. 60 jaar oog voor oudere Doven.’ 

5 juni 2020

Blind in de oorlog; De organisaties en instellingen van en voor blinden tijdens de tweede wereld oorlog

Door Ad van der Waals

Tijdens de Tweede wereldoorlog verscheen in Utrecht een illegale krant in braille, ‘Mijn schild ende betrouwe’. Een initiatief van de blinde Lida Hoeijenbos die vond dat blinden zich zelfstandig op de hoogte moesten kunnen stellen van het belangrijkste oorlogsnieuws. Een krant in braille dus. De bladen van de blindenbonden konden volgens haar niet of niet meer in die behoefte voorzien. Maar hoe verging het de blindenbonden tijdens de oorlog eigenlijk en ook de instellingen die voor blinden werkzaam waren? In boeken over de geschiedenis van diverse instellingen en organisaties is wel iets over deze periode geschreven. Maar van een samenvattend onderzoek en overzichtelijke beschrijving is geen sprake geweest. De positie van mensen met een beperking in de oorlogsjaren in het algemeen is een nog bijna onontgonnen terrein van historisch onderzoek. In dit artikel wordt de beschikbare informatie over de blindensector weergegeven. Wellicht dat het een aanzet kan zijn tot verder onderzoek naar het leven van (visueel) gehandicapten tijdens de oorlog en het werk van instellingen en organisaties in die periode.

Lees Blind in de oorlog; De organisaties en instellingen van en voor blinden tijdens de tweede wereldoorlog

24 september 2015

T4 Memorialization and the Holocaust in Germany Today

Deze acht minuten durende film onderzoekt de gedachten van een groep studenten bij een reis langs hedendaagse gedenktekens voor de massamoord op gehandicapten in psychiatrische instellingen tijdens de Tweede Wereldoorlog. De reis was onderdeel van een cursus over 'Gehandicapten en de Holocaust' tijdens het tweede semester 2015.